Ferokaktus

Ferokaktus (Ferocactus N. Lord Britton & J.N. Rose; z łac. ferus – dziki i cactus – kaktus) – rodzaj roślin z rodziny kaktusowatych. Są to głównie kuliste, a z wiekiem walcowate sukulenty łodygowe, przy czym należą do nich największe rodzaje, obok przedstawicieli rodzaju Echinocactus, kaktusy tego typu. Dotychczas zostało opisanych około 35–40 gatunków (różnice związane są z różnym ujmowaniem pozycji systematycznej poszczególnych taksonów). Bardzo często uprawiane są jako rośliny ozdobne, w warunkach polskich hodowane jako doniczkowe. Ponieważ jest to gatunek jadalny, kaktusy bywają używane jako składniki potraw. Rosną na obszarach pustynnych Meksyku i Stanów Zjednoczonych. Obecnie z powodu na nadmierną eksploatację stanowisk naturalnych wiele gatunków jest zagrożonych i objętych ochroną. Swoją nazwę naukową zawdzięczają silnym cierniom nadającym tym roślinom dziki i drapieżny wygląd.

sp. skrót od species (gatunek) - w połączeniu z nazwą rodzaju określa gatunek rośliny, który nie został określony i naukowo sklasyfikowany (np. Cereus sp., Melocactus sp.). Może zawierać dodatkowe informacje np. numer polowy (Echinopsis sp. LAU 400) czy miejsce występowania (Notocactus sp. Tolomban). Stosujemy również wtedy, gdy nie jesteśmy pewni przynależności gatunkowej rośliny.

Rozmieszczenie geograficzne Ferokaktusów

Naturalne tereny ferokaktusów obejmują pustynie w południowo-zachodnich Stanach Zjednoczonych (od południowej części stanu Kalifornia, przez Arizonę, aż do Teksasu na wschodzie) oraz w północnym i środkowym Meksyku. Liczne ferokaktusy endemiczne, o niewielkich zasięgach, występują w rejonie zachodniego wybrzeża Meksyku i półwyspu Kalifornijskiego. Na samym półwyspie i przyległych wyspach występuje około 11-13 gatunków endemicznych ferokaktusów. W odróżnieniu od obszarów znajdujących się pod wpływem klimatu kontynentalnego na terenach tych opady przytrafiają się w okresie zimowym. Są tu jedne z najbardziej suchych miejsc Meksyku.

Morfologia

Pokrój - rośliny z kulistym, rzadziej i u starszych okazów z walcowatym pędem i długimi cierniami. Największe okazy osiągają trzy metry wysokości i metr szerokości.

Pęd - kulista łodyga, u niektórych gatunków z wiekiem przechodząca w walcowatą. Łodyga rzadko rozgałęzia się po uszkodzeniu części szczytowej. Rozgałęzienia u podstawy pędu pojawiają się u F. hamatacanthus i F. viridescens (u tego drugiego gatunku występują także rozgałęzienia podziemne). Pęd zwykle posiada wyraźne żebra.

Liście - przekształcone w ciernie pełniące funkcję ochronną. Funkcję asymilacyjną pełni wyłącznie łodyga. Ciernie są mocne, u niektórych gatunków osiągają nawet 1 cm szerokości. Z wiekiem stają się coraz szersze. Na końcach ciernie bywają haczykowato zagięte. Kolor cierni zależy od gatunku. Długość cierni również jest różna u poszczególnych gatunków, może sięgać do 13 cm. Ciernie ferokaktusów są stwardniałe na szczycie, a miękkie u nasady. Większe ciernie tych sukulentów są u wielu gatunków poprzecznie prążkowane, a każdy prążek odzwierciedla dzienny przyrost. Charakterystyczne dla tego rodzaju są zmodyfikowane, gruczołowate ciernie, znajdujące się w górnej części areoli, wyróżniające przedstawicieli tego rodzaju od podobnych morfologicznie kaktusów z rodzajów Echinocactus i Stenocactus.

Kwiaty - kwiaty dzienne (otwarte w dzień a zamknięte nocą), pojawiające się w szczytowej części pędu. Kwitnienie następuje w okresie letnim, przy czym rośliny zakwitają dopiero po osiągnięciu co najmniej 25 cm wysokości. Kwiaty mają kształt lejkowaty lub dzwonkowaty i barwę zależną od gatunku (najczęściej żółtą, różową lub czerwoną). Kwiaty zapylane są przez pszczoły i mrówki wabione słodkim nektarem, wydzielanym przez gruczoły w areolach. W warunkach dużej wilgotności słodka wydzielina może pokryć kaktus lepką warstwą. Kwiaty nie mają zapachu wyczuwalnego przez człowieka.

Owoce - jagodokształtne, zwykle owalne. Po dojrzeniu zwykle żółte, mięsiste lub suche. U niektórych gatunków nasiona wysypywane są przez otwory występujące u nasady owoców.

Nasiona - owalne, wydłużone lub nerkowate, czarne, zróżnicowane pod względem rozmiarów.